Auteurschap: hoe auteursrollen gebruiken (contribution disclosure – author(ship) contribution statements)

Auteurschap

Erkenning voor de effectieve bijdrage die iemand levert aan een wetenschappelijke publicatie, gebeurt vandaag in hoofdzaak via het, al dan niet, opnemen van de namen van (individuele) bijdragers op een (min of meer) beperkte namenlijst verbonden aan die publicatie.

De mogelijkheden om auteursbijdragen op te lijsten zijn in het huidig systeem beperkt. Er komt vaak een pak meer bij kijken dan de bijdrages van een aantal kernonderzoekers die het hele ‘project’ overzien. De standaardpraktijk komt daarom niet altijd tegemoet aan de diverse rollen/bijdrages in de totstandkoming van een wetenschappelijke bijdrage. Deze tendens wordt alleen maar versterkt door een toename in (grote) samenwerkingsverbanden, specialisatie, mate van inter- en transdisciplinair onderzoek, etc.

Dit alles heeft geleid tot een verschuiving van het statische begrip auteurschap (‘authorship’) naar een transparante erkenning van de dynamische context waarbinnen onderzoek plaats vindt en de diverse rollen/bijdrages die daarmee gepaard gaan (‘contributorship’).

Van ‘authorship’ naar ‘contributorship’

Contributorship disclosure beschrijft expliciet en in detail wat elke auteur gedaan heeft in de realisatie van de resultaten en de totstandkoming van de wetenschappelijke bijdrage, gaande van het vinden van het initiële idee tot het indienen voor publicatie. Door gebruik te maken van een specificatie van alle bijdrages/rollen en daaraan verantwoordelijken te verbinden, wordt de totstandkoming van de bijdrage transparanter.

Deze specificatie kan verschillende vormen aannemen:

via een uitgeschreven verklaring in eigen woorden, een zgn. (author(ship)) contribution statement, al dan niet in een vooraf bepaald format bv. een formulier;
gebruik van een vooraf opgestelde classificatie van verschillende (traditionele en andere) rollen in een ‘Contributor Roles Taxonomy’ (bv. CRediT);
gebruik van digital badges waarbij elke bijdrage overeenstemt met een specifiek gekleurde badge bv. een rode badge voor het schrijven van de eerste draft. Dit soort digitale visuele kentekens kennen verschillende vormen en kunnen vaak toegevoegd worden aan persoonlijke profielen elders op het web.

De UGent beveelt ‘contributorship disclosure’ sterk aan. De CRediT wordt daarom geregistreerd en gedeponeerd in Biblio, de academische bibliografie en repository van de UGent.

Sommige tijdschriften leggen voor de contributorship disclosure een specifieke vorm op, terwijl anderen dit open laten. Ga dus steeds na welke richtlijnen en vorm van toepassing zijn.

Het gebruik van auteursrollen biedt onderzoekers de mogelijkheid om bijdrages aan het wetenschappelijk publiceren veel breder te definiëren dan de traditionele rollen. Ze hebben in het bijzonder aandacht voor specifieke categorieën zoals bv. patiënten en het publiek bij onderzoek binnen gezondheids- en sociale zorg (‘Patient & Public Involvement’ - PPI) en zoeken hiervoor gepaste ondersteuning bv. door gebruik te maken van tools zoals de GRIPP2 Reporting checklist. Voor wat betreft samenwerking volgen onderzoekers minimaal the TRUST Code - A Global Code of Conduct for Equitable Research Partnerships (RvB 7/10/22).

Meer tools voor contributorship disclosure

Voorbeelden van het beleid van tijdschriften: Nature, PLoS, ... .
Tips voor het schrijven van een statement zonder opgelegde vorm (incl. een sjabloon van Elsevier): https://www.editage.com/insights/how-to-draft-the-authorship-contribution-statement
Voorbeelden van author contribution statements:

(geschreven) https://www.epj.org/images/stories/faq/examples-of-author-contributions.pdf

(met een formulier) https://journals.sagepub.com/pb-assets/cmscontent/JSN/AUTHORSHIP%20CONTRIBUTION%20STATEMENT%20March%202019-1552409436010.pdf